Europa - kontynent pojednania?
40 lat po wizycie Willy Brandta w Warszawie
Konferencja w 7 grudnia 2010, Zamek Królewski w Warszawie

Muzeum Historii Żydów Polskich

 
Decydujący impuls do budowy Muzeum wyszedł od byłego dyrektora Muzeum Żydowskiego w Waszyngtonie Shaike‘a Weinberga, który, sam urodzony w Warszawie, myślał o utworzeniu miejsca pamięci, które promowałoby zrozumienie historii kultury żydowskiej i ugruntowało dialog pomiędzy Polakami i Żydami. Projekt został przygotowany w roku 1996 przez Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie, a wspiera go miasto Warszawa, polski minister kultury oraz międzynarodowa wspólnota darczyńców i osób wspierających.
Celem Muzeum jest prezentacja historii polskich Żydów i bogatej kultury, która powstała w toku ich ponad tysiącletniej historii. Pragnie ono przechować dziedzictwo kultury żydowskiej, budując jednocześnie pomost do czasów współczesnych i zachęcając swą interaktywną i zróżnicowaną ekspozycją do ponownego nawiązania dialogu w duchu wzajemnej akceptacji i tolerancji.
 
Koncepcję ekspozycji opracowuje międzynarodowy zespół naukowców z Polski, USA i Izraela oraz pracownicy Muzeum. Przewidziano siedem galerii historycznych, prezentujących historię niegdyś największej na świecie polskiej społeczności żydowskiej. Podróż rozpoczyna się we wczesnym średniowieczu od pierwszych Żydów w Polsce i prowadzi przez wiek XVII i powstanie pierwszych „sztetli“, wiek XIX i żydowskie życie w wielkich miastach aż po zdobycie władzy przez Hitlera i okrucieństwa Holocaustu oraz sytuację ludności żydowskiej w komunistycznej Polsce. Głos zabiorą również świadkowie historii. Wystawa ta zajmie jedną trzecią powierzchni Muzeum, reszta będzie przeznaczona na wystawy czasowe, salę wielofunkcyjną wykorzystywaną na konferencje, koncerty i projekcje filmowe, sale seminaryjne, restaurację i kawiarnię.
 
Polska była niegdyś domem największej na świecie wspólnoty żydowskiej i stanowiła główny ośrodek żydowskiej diaspory, która była zarazem jedną z najbardziej zróżnicowanych kulturalnie, jednak dopiero w ostatnich latach ponownie powstała świadomość wspólnej polsko-żydowskiej kultury.
Około 10% ówczesnej ludności Polski, czyli ok. 3,5 milionów ludzi, wyznawało judaizm. Tylko 280 tys. z nich przeżyło II wojnę światową. Wielu ocalałych wyemigrowało po pogromach w okresie powojennym lub zostało zmuszonych do wyjazdu z kraju w związku z antysemickimi kampaniami pod koniec lat 60.
 
W Warszawie naziści utworzyli jesienią 1940 roku getto, w którym przez pewien czas było stłoczonych do 500 tys. ludzi. Wielu zmarło z powodu katastrofalnych warunków życia w getcie, tysiące wywieziono do obozów zagłady i zamordowano. Niedługo przed likwidacją getta w kwietniu 1943 roku jego pozostali przy życiu mieszkańcy podjęli ostatnią desperacką walkę – powstanie w getcie warszawskim, które zostało jednak brutalnie stłumione i kosztowało życie kolejnych tysięcy ludzi. Dla upamiętnienia tych wydarzeń już w 1946 roku umieszczono na terenie dawnego getta pierwszy pomnik, obok którego wzniesiono w 1948 roku większy. W tym miejscu doszło do historycznego uklęknięcia Willy‘ego Brandta. Nowe Muzeum Historii Żydów Polskich powstaje w bezpośrednim sąsiedztwie Pomnika Bohaterów Getta.
 
Otwarcie Muzeum zaplanowano na rok 2012.
 
http://www.jewishmuseum.org.pl/